Miguel de Cervantes

Miguel de Cervantes Saavedra (Alcalá de Henares, Espainia, 1547ko irailaren 29a - Madril, Espainia, 1616ko apirilaren 22a), izengoitiz Lepantoko besomotza, gaztelaniazko eleberrigile, poeta eta antzerkigile bat izan zen, Espainiako Urrezko Mendeko idazlerik behinena. ''On Kixote Mantxakoa'', haren lan nagusia, Europako lehen eleberri modernotzat hartzen da, eta, adituen artean, inoiz idatzi den fikziozko lanik hoberenetakoa izatearen ospea dauka.

Ez da Cervantesen bizitzari buruzko gauza askorik ezagutzen. Valladolid eta Madrilen egin zituen ikasketak. Acquaviva kardinalaren zerbitzari gisa, Erromara joan eta soldadu ibili zen. Lepantoko guduan parte hartu zuen (bertan beso bat herbaldu zitzaion) eta, turkoek atxilotu ondoren, bost urte eman zituen Aljerko presondegian. Espainiara itzulita, ezkondu eta funtzionario lanetan hasi zen, baina arazoak izan zituen justiziarekin.

Lehen eleberria garai hartan boladan zegoen artzain eleberrien generokoa izan zen, ''La Galatea'' (1585). Askoz geroago idatzi zuen ''El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha'' (lehen zatia 1605ean argitaratu zen eta 1615ean, bigarrena), mundu osoko literaturan guztiz ospetsu bihurtuko zen obra. Errealismo eta umore handiz deskribatzen du Cervantesek Espainia, begi aurrean duen Espainia ikusteko gai ez den protagonistaren bidez. Eleberrian, Mantxako gizon bat, ez aberatsegia ezta gazteegia ere, Alonso Quijano izenekoa, erotu egiten da, besteak beste, zalduntza liburuak irakurriz. Eta bere burua ere zaldun egitea erabakitzen du, ezkutaria (Sancho Panza) eta zaldiarekin (Rocinante) behar duen edonori bere laguntza eta babesa emateko, eta bere egitandien gloria bere damari (Dulcinea del Toboso) eskaintzeko asmotan. Dena alderantziz ateratzen zaio, ordea; eta behin eta berriz sekulako jipoiak jaso ondoren, zentzua berreskuratzen du, etxera bueltatzen da, eta bere lagunek inguratuta hiltzen da.

1613an ''Novelas Ejemplares'' izeneko kontakizunak plazaratu zituen Cervantesek. Bi mota bereiz daitezke horietan; egilearen amodiozko abenturak islatzen dituztenak: ''La española inglesa'' («Ingeles espainola»), ''El amante liberal'' («Maitale liberala») eta, errealismoz eta psikologia handiz, gizartearen hainbat alderdi ukitzen dituzten obrak: ''Rinconete y Cortadillo'' («Rinconete eta Cortadillo»), ''El coloquio de los perros'' («Zakurren berriketaldia»). 1614an, ''Viaje al Parnaso'' poema liburua («Parnasorako bidaia»), komediak (zortzi, ''Los Baños de Argel'', etab.) eta ''entremes'' delakoak —ekitaldi bakarreko antzezlan umorezkoak— eta ''El retablo de las maravillas'' («Gauza zoragarrien erretaula») argitaratu zituen. Hamar urte lehenago bezala, Kixoteren bigarren zatiak arrakasta handia izan zuen (1615). Hil zenean (1616, Shakespeare hil zen urte bera), ''Los trabajos de Persiles y Segismunda'' eleberria utzi zuen. Wikipediatik informazioa lortu